Weekvisie
Onzekerheid houdt aan, EU denkt vooruit
23 april 2026 door Redactie EnecoNa een korte opening van de Straat van Hormuz zijn de spanningen inmiddels opgelopen en is de onzekerheid over een afkoeling van de situatie groter. Dit is terug te zien in de kortetermijn gasprijzen, die sinds vrijdag 17 april aan het stijgen zijn. Aan de andere kant zijn er in Nederland nu meer momenten van lage elektriciteitsprijzen door een goede toevoer van duurzame energie. Als reactie op de situatie in het Midden-Oosten zijn er plannen opgesteld vanuit de Europese Commissie om de strategische weerbaarheid te verbeteren.
Samenvatting
- Spanningen in gasmarkten blijven aanhouden
- De Europese Commissie publiceert het AccelerateEU-plan
- Negatieve EPEX-kwartieren blijven komen
Prijsstijging door spanningen
Afgelopen weekend en het begin van deze week is er een gespannen situatie geweest in de Straat van Hormuz. Zaterdag 18 april werd de doorstroom van schepen weer beperkt na het nieuws dat de straat opnieuw dicht zou gaan. In de dagen erna zijn er een aantal schepen die de doorvaart aan het maken aangevallen. Daarnaast zouden er op dinsdag 21 april gesprekken zijn om de situatie te beslechten, deze hebben niet plaatsgevonden. De spanningen die heersen zijn ook terug te zien in de gasprijzen, zo is vanaf vrijdag 15 april tot 23 april de gasprijs voor mei-26 gestegen van 37,8 euroct/ m3 naar 43 euroct/m3.Gezien er weinig tot geen schepen door de Straat van Hormuz kunnen wordt het leveringsrisico groter, en met een staakt het vuren én een blokkade zijn er onzekerheden wanneer de situatie zou kunnen verbeteren.
Vullen gasvoorraden
De vulling van de gasvoorraden is gestaag op gang gekomen, er zijn nu projecties dat de voorraden in Nederland voor 30% gevuld kunnen zijn aan het eind van juni. Daarmee zit de voorraad in Nederland 27 procentpunten onder het gemiddelde van de afgelopen 5 jaar. Hierdoor wordt de kans dat de overheid via EBN gaat ingrijpen steeds groter. Een factor die voor de komende tijd gunstig zal zijn is de voorspelling van de opwekking van elektriciteit uit wind en zon, wat tot eind mei hoger wordt verwacht dan gemiddeld. Dit geldt ook voor de temperaturen, daarmee is de onttrekking van de gasvoorraden beperkt. Een beperkende factor voor het vullen van de gasvoorraden de komende periode is onderhoud van de Noorse gasvelden, wat tot half juni zorgt voor minder toevoer vanuit Noorwegen.EPEX-prijzen
Afgelopen week zijn er een aantal dagen geweest waarop de productie uit duurzame bronnen duidelijk naar voren kwam in de EPEX-prijzen. Zo zijn er tussen 19 en 22 april 54 negatieve kwartieren geweest. Vooral op 23 april wordt er veel duurzame energie geproduceerd, met kwartierprijzen die onder de –50 €/MWh duiken. De gemiddelde peak-load prijs is op dezelfde dag gemiddeld 25,8 €/MWh.Noodmaatregelen Europese Commissie
Als gevolg van de geopolitieke spanningen is het duidelijk geworden dat in Europa er een kwetsbaarheid en afhankelijkheid is door geïmporteerde fossiele energie. Hiermee wordt verduurzaming niet alleen een vraagstuk over duurzaamheid maar ook strategie en economie. Om deze reden is er door de Europese commissie het AccelerateEU-plan gepubliceerd, dit bestaat onder andere uit de volgende twee onderdelen:Er zal een observatie-orgaan komen die de voorraden van gas, olie, kerosine en andere brandstoffen in de gaten gaat houden. Hiermee moet er tijdige identificatie van brandstoftekorten gefaciliteerd worden, en mogelijke assistentie in het distribueren van voorraden om risicogebieden te ontlasten. Een andere maatregel die gerelateerd is aan de fossiele brandstoffen is het monitoren van de productie van raffinaderijen.
Daarnaast is er ook een groot deel van het plan gericht op het versnellen van de elektrificatie in Europa, het genaamde Elektrification Action Plan. Dit moet voor de zomer gepubliceerd worden en zal zich focussen op het verlagen van de barrières van het elektrificeren voor de industrie, transport- en bouwsectoren. Daarbij speelt investeren ook een grote rol, zo is er 219 miljard beschikbaar vanuit Europa in het Recovery and Resilience facility. Overheden worden geassisteerd om bijvoorbeeld de capaciteit van het net te vergroten of subsidiëring aan te kunnen bieden voor elektrificatie.
De strategische richting is duidelijk: bedrijven die investeren in elektrificatie, flexibiliteit en vraagsturing worden minder afhankelijk van geopolitiek gedreven gasprijzen. WKK blijft relevant als flexibiliteitsinstrument, maar verschuift van een structurele basisvoorziening naar een tactische inzet. AccelerateEU markeert daarmee een versnelling van een trend die al zichtbaar was: weerbaarheid en systeemkeuzes worden belangrijker dan het optimaliseren van gasinkoop alleen.