Ga naar hoofdinhoud
Gas
Weekvisie

Onrust energiemarkten door conflict Midden-Oosten

5 maart 2026 door Redactie Eneco

Samenvatting

In het afgelopen weekend is de geopolitieke situatie significant onrustiger geworden door militaire acties in het Midden-Oosten. Dit heeft geleid tot een escalatie in de regio. De grootste LNG-productielocatie in Qatar is getroffen, waardoor de productie daar stilgelegd is. Daarnaast is de straat van Hormuz geblokkeerd. Dit legt 20% van het mondiale LNG- en olietransport stil. De gas- en elektriciteitsprijzen in Nederland zijn hierdoor fors omhooggegaan.



  • Prijsstijgingen op de gasmarkt tot 40% per dag voor de korte termijn periodes
  • Lage gasvoorraad maakt Nederland gevoeliger voor prijsschommelingen
  • Prijs van emissierechten blijft lager door mogelijk lagere industriële activiteit
  • ACM legt framework neer voor vullen Norg en Grijpskerk door marktpartijen

Gasprijzen ondervinden sterke bewegingen

Door de situatie in het Midden-Oosten zijn de gasprijzen, vooral voor levering op de korte termijn vanaf maandag 2 maart hard omhoog gegaan. Op vrijdag 27 maart was het April-26 contract gesloten op 30,8 ect/m3. Na het weekend was er een stijging van bijna 40%, waardoor het April-26 contract op maandag 2 maart sloot op 43,5 ect/m3. De stijgende lijn werd de volgende dag voortgezet, waardoor dit contract sloot op 53,0 ect/m3. Op woensdag 4 maart draaide de richting van de prijzen om. Hetzelfde contract opende op 59,2 ect/m3, maar daalde hard gedurende de dag, tot een prijs van 47,2 ect/m3. Deze sterke daling kan mede toegerekend worden aan het feit dat Iran naar de VS heeft gecommuniceerd dat ze openstaan voor onderhandelingen.

Deze prijswisselingen zijn het meest prominent in de maanden tot de eerstvolgende winter. Door de lage vulgraad van de Europese gasvoorraden is er veel vraag naar gas deze zomer om de voorraden weer bij te vullen voor de winter. Er zit ook een geopolitieke factor in deze stijgingen: het gros van het LNG wat door de straat van Hormuz geëxporteerd wordt en grotendeels naar Aziatische landen gaat, valt nu stil. Hierdoor komt er meer concurrentie om het Amerikaanse LNG tussen Azië en Europa. Dit heeft de prijs voor LNG omhoog geduwd en blijft ook komende periode een rol spelen. Wat er gaat gebeuren met de gasprijzen hangt sterk af van hoe lang het conflict gaat duren, hoe lang de LNG productie in Qatar stilligt en hoe lang LNG-schepen de straat van Hormuz niet kunnen passeren.

Gasvoorraden

De gasvoorraden in Nederland zijn in de afgelopen twee weken van 12,5 % naar 10,3% gedaald. Er wordt weinig onttrokken, aangezien het een stuk warmer was dan in de voorgaande periode. Hierdoor is de gasvraag laag geworden. Het is historisch gezien nog niet eerder gebeurd dat de voorraden zo leeg zijn als nu. De gasprijs voor levering in de zomer is door de politieke situatie nu ineens een stuk hoger dan voor komende winter. Dat is een situatie die niet kan voortduren. Het voorjaar en de zomer zijn immers de periodes dat de gasvoorraden gevuld moeten worden. Ondanks dat 78% van het gas wat in Nederland gebruikt wordt geïmporteerd wordt, wordt er niet verwacht dat de leveringszekerheid in het gedrang komt. Dit is mede omdat er vanuit Noorwegen gas komt en dat er goede interconnecties tussen de landen in Europa zijn.

Regels voor vullen Norg en Grijpskerk

De ACM heeft een set regels vastgesteld voor derde partijen om gas te kunnen opslaan in de gasopslagen Norg en Grijpskerk. Dit moet ervoor zorgen dat marktpartijen ook kunnen bijdragen aan het vullen van deze gasvelden. Mocht het niet lukken om het algemene vuldoel te halen van 74% in Nederland, kan de EBN (Energie Beheer Nederland) bijspringen om ervoor te zorgen dat deze doelen wel gehaald worden. Een van deze regels is dat de NAM voor 1 april duidelijk moet hebben gemaakt welke derde partijen gebruik kunnen gaan maken van de gasopslagen.

Emissierechten

De trend van de emissierechten in de afgelopen weken is dat de prijzen relatief laag zijn en vooral zijwaarts bewegen. Zo is de prijs voor maart 2026 al sinds 27 februari rond de 69 euro/ton CO2 gebleven. Dit heeft ten eerste te maken met de kritiek die er vanuit de politiek op het ETS-systeem is. Er zijn zorgen over het concurrentievermogen van bedrijven door de hoge kosten van emissie. Hierbij heerst ook de zorg dat bedrijven hun activiteiten naar buiten de EU verplaatsen om dit systeem te kunnen ontwijken. Daarnaast zorgt de situatie in het Midden-Oosten ervoor dat er een sentiment heerst van minder economische activiteit waarbij er minder industriële activiteit zal zijn. Dit zorgt voor neerwaartse druk op de prijs van emissierechten.

Elektriciteitsprijzen

Op 1 maart zijn er voor het eerst dit jaar negatieve EPEX-kwartierprijzen geweest. Dit is mede door veel opwek vanuit duurzame bronnen. Op het hoogtepunt werd er 21,6 GW geproduceerd, voornamelijk uit wind en zon, waarbij 60% van de productie uit zonne-energie bestond. Als gevolg van de stijgende gasprijzen zijn, op de momenten waarop er lagere duurzame opwek is, de EPEX-prijzen omhoog geschoten. De hoogste kwartierprijs was te vinden op 4 maart om 17:45 u, toen de prijs 449 €/MWh was. De gemiddelde EPEX-prijs over de dag heen stijgt door dit soort uitschieters mee.

Vooruitblik

Voor de komende dagen wordt er veel zon en worden er hoge temperaturen verwacht. Dit zal de vraag voor gas laag houden. Voor de komende twee weken wordt er verwacht dat de kans op hogere temperaturen dan gemiddeld voor deze tijd van het jaar groot is, rond de 75%. Verder wordt er wat meer wind verwacht in de komende twee weken. De ontwikkeling van de gasprijzen zal voor de komende tijd onzeker blijven. Dit is vooral afhankelijk van hoe de geopolitieke situatie zich ontwikkelt. Het nieuws dat er mogelijke ruimte was voor onderhandelingen zorgde voor een sterke daling binnen één dag, en laat zien dat de gasprijzen, en daarmee ook de EPEX-prijzen, erg gevoelig zijn voor kleine veranderingen in de geopolitieke situatie.

Meld u aan voor de weekvisie

Altijd op de hoogte zijn van de nieuwste ontwikkelingen op de energiemarkt? Iedere week geven onze energie-experts een update van de actuele ontwikkelingen in de energiemarkt.
Aanmelden