Ga naar hoofdinhoud
Windmolens op zee
Weekvisie

Geopolitiek zorgt voor extreem volatiele gasmarkt

13 maart 2026 door Redactie Eneco

De gasmarkt wordt gedomineerd door extreme volatiliteit als gevolg van geopolitieke spanningen. Ondanks dat de TTF-prijzen voor de periodes tot en met Q1-2027 week-op-week nauwelijks zijn veranderd, laten prijsbewegingen binnen de dagen zien hoe onzeker de markt is. Tegelijkertijd intensiveert de concurrentie tussen Europa en Azië om LNG, waarbij Aziatische kopers bereid lijken meer te betalen. Door de omgekeerde seizoensspread ontbreekt voor Europa de prikkel om gasvoorraden in de zomer aan te vullen, terwijl de vulgraad historisch laag is. Dit vergroot de kwetsbaarheid en houdt de spanningen op de markt voorlopig in stand.

Extra editie 12 maart 2026: Vanwege de situatie in het Midden-Oosten en de volatiliteit die dit teweegbrengt op de energiemarkten, publiceren onze energie-experts deze extra Weekvisie.

Samenvatting

  • Onrust Midden-Oosten zorgt voor grote schommelingen in TTF-prijzen
  • Advies Gasunie om strategische noodvoorraad aan te leggen
  • Termijnprijzen elektriciteit volgen sterke stijging gasprijzen

Enorme prijsfluctuaties binnen én tussen de dagen

Het wegvallen van 20% van het LNG-aanbod door het afsluiten van de straat van Hormuz en het stilleggen van LNG-productie in Qatar is met name te merken in de handelsperiodes tot en met Q1-2027. Ten opzichte van een week geleden bevinden de TTF-prijzen zich min of meer op dezelfde hoogte, maar door de dagen heen fluctueerden de prijzen enorm. Op maandag 9 maart opende de frontmaand zelfs op 67,5 eurocent/ m³, in navolging van de stijging van de olieprijzen, maar sloot het contract die dag op 55,1 ect/m³. Op 10 maart meldde Trump dat de oorlog snel ten einde zou kunnen komen, wat ertoe leidde dat het April 2026-contract de dag afsloot op 46,3 eurocent/m³. In navolging van de stijgende prijzen voor de kortetermijnprijzen is inmiddels ook voor de verdere jaren te zien dat de prijzen stijgen. Voor zover bekend zijn er echter nog geen onderhandelingen over het stoppen van de oorlog gaande. Zolang de oorlog voortduurt is de verwachting dat de onzekerheid groot blijft, ook voor de verdere jaren.

Strijd om LNG tussen Europa en Azië barst open

Onduidelijk is hoe lang de LNGproductie in Qatar stil blijft liggen. Als er al wordt besloten de productie opnieuw te starten dan zal het herstellen van de exportcapaciteit van Qatar tot op volle sterkte zou weken of zelfs maanden kunnen duren. De afgelopen dagen steeg de prijs voor LNG in Azië, waar landen als China, India en Zuid-Korea normaliter veel LNG uit Qatar importeerden. Dit zorgt ervoor dat deze landen hun LNG elders moeten inkopen, wat de concurrentie met Europa aanwakkert. De afgelopen dagen was al te zien dat meerdere LNG-schepen hun koers verlegden richting Azië in plaats van Europa.

Prikkel om gasvoorraden aan te vullen ontbreekt

De alsmaar groeiende spread tussen Europa en Azië suggereert dat Europa het op dit moment voor lief neemt dat het wat minder LNG ontvangt. Het einde van de winter nadert en over het algemeen is de aanvoer nog stabiel, waardoor de noodzaak om LNG aan te trekken momenteel niet groot lijkt. Daar komt bij dat de prijs voor Zomer-2026 hoger ligt dan de prijs voor Winter-2026. De spread hiertussen is op 11 maart zo’n 2,6 eurocent/m3. Daardoor is het voor de eigenaren van de voorraden niet aantrekkelijk om de voorraden te vullen in de zomermaanden, maar financieel aantrekkelijker om te wachten tot de winter zelf. 

Dit voelt tegenstrijdig, aangezien de voorraden in Europa en met name Nederland ten opzichte van andere jaren erg leeg zijn. De vulgraad in Nederland is nu zo’n 9%. Indien Europa de voorraden komende maanden wil aanvullen, zal het bereid moeten zijn om meer voor LNG te betalen dan Azië. De verwachting is daarom dat de concurrentiestrijd tussen Europa en Azië de komende maanden aanwezig blijft.

Gasunie adviseert een noodvoorraad aan te leggen

Uit een weerbaarheidsanalyse over de robuustheid van het gassysteem blijkt Nederland kwetsbaar. De conclusie luidt dat langdurige verstoringen van de gasaanvoer tot een gastekort zouden kunnen leiden indien Nederland geen aanvullende maatregelen neemt, zoals het operationeel houden van bestaande gasopslagen en het opbouwen van een strategische noodvoorraad. Ook het inzetten van het ‘kussengas’ als noodvoorraad wordt onderzocht. Gasunie stelt dat een strategische noodvoorraad op eigen bodem de sleutel is tot weerbaarheid, waarmee de leveringszekerheid wordt geborgd. Volgens de analyse geldt overigens dat heel Europa kwetsbaar is bij langdurige verstoringen, waardoor een gezamenlijke Europese aanpak wenselijk is.

Kolencentrales weer vaker in gebruik

Door de fors opgelopen gasprijzen worden de nog operationele kolencentrales weer vaker ingezet. Door de hogere uitstoot van een kolencentrale ten opzichte van een gascentrale kan ook de vraag naar emissierechten stijgen. Desondanks bivakkeert de prijs voor het December 2026-contract al enige tijd net iets boven de 70 euro/ton. De langetermijnprijzen voor elektriciteit zijn daarentegen flink gestegen, evenals de gasprijzen vooral voor de periodes tot en met Q1-2027. De periodes verder in de toekomst zijn vooralsnog maar licht bewogen.

Vooruitblik

Geopolitiek zal blijven overheersen op de energiemarkten. De ontwikkelingen in het Midden-Oosten zullen nauwlettend in de gaten worden gehouden om een prijsrichting te bepalen. Ook de invloeden van de olieprijzen zullen te zien zijn op de gasmarkten. Qua weersvoorspellingen nadert er richting het weekend een lagedrukgebied dat wind met zich mee kan brengen. Vanaf halverwege week 12 is er een iets beter vooruitzicht.

Meld u aan voor de weekvisie

Altijd op de hoogte zijn van de nieuwste ontwikkelingen op de energiemarkt? Iedere week geven onze energie-experts een update van de actuele ontwikkelingen in de energiemarkt.
Aanmelden