Ga naar hoofdinhoud
Windpark Borssele III/IV
Weekvisie

Geopolitiek zet energiemarkten weer op scherp

13 mei 2026 door Redactie Eneco
De energiemarkten reageerden afgelopen week scherp op hernieuwde geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten, met een prijsstijging van circa 7% in de frontmaanden. Vooral zomercontracten kwamen onder druk te staan door onzekerheid over de beschikbaarheid van gas en achterblijvende vulgraden. Een conflict tussen de Staat en de NAM over de gasopslagen escaleert verder, terwijl de Nederlandse LNG-import zich op recordhoogte bevindt. Ook CO₂-emissieprijzen liepen op na teleurstellende ETS‑aanpassingen.

Samenvatting

  • Geopolitiek stuwt zomerprijzen omhoog
  • Vullen gasopslagen gaat langzaam en blijkt een politiek conflict
  • Noors onderhoud verkleint gasaanbod
  • Restant week 20 koel met weinig zon en wind

Prijsstijgingen door potentiële nieuwe escalatie

Afgelopen week zijn de termijnprijzen voor de frontmaanden zo’n 7% gestegen. Met name afgelopen maandag was een grote stijging zichtbaar als gevolg van potentiële escalaties in de oorlog in het Midden-Oosten. Het door Iran verstuurde vredesvoorstel werd door Trump bestempeld als “onacceptabel”. De dag erna, dinsdag 12 mei, stelde Iran dat het vredesproces mislukt als de VS niet akkoord gaan met het voorstel. Ondanks het staakt-het-vuren lijkt de markt hierdoor weer meer rekening te houden met toenemende spanningen. 

De reactie was het meest zichtbaar bij de contracten die blootgesteld zijn aan het risico van een tekort aan voorraad in de zomer, waar geopolitieke onrust de druk op de toch al lastige vooruitzichten vergroot. De gasvoorraden worden namelijk stukje bij beetje aangevuld, maar in vergelijking met de afgelopen jaren loopt Nederland nog fors achter. De vulgraad in Nederland bevindt zich nu op 12%, terwijl de Europese vulgraad 36% is.

Nederlandse LNG-import op recordhoogte

Ondanks het betrekkelijk lage vultempo bevindt de Nederlandse LNG-handel zich op grote hoogte: tot dusver heeft Nederland in 2026 een recordhoeveelheid aan LNG ontvangen in vergelijking met andere jaren. Dit staat in contrast met Europa, dat beduidend minder LNG importeerde sinds de start van de oorlog in het Midden-Oosten. Nederland exporteert een deel van het vloeibare gas weer door naar andere landen. Afgelopen week zijn er echter ook twee gevulde Qatarese LNG-tankers door de Straat van Hormuz gevaren met Pakistan als bestemming. Of er afspraken zijn gemaakt met Iran voor passage door de zeestraat is onduidelijk. Het lijkt erop dat de tankers hun locatie uitschakelden om vervolgens enkele honderden kilometers buiten de Straat van Hormuz weer te verschijnen. Desondanks lijkt de Straat van Hormuz gesloten en is het niet de verwachting dat de LNG-stromen door de zeestraat nu weer op gang komen.

Discussie over vullen gasvoorraden

Er zijn fundamentele meningsverschillen tussen de Gasunie (eigendom van de Staat) en de NAM (eigenaar van de gasopslagen Norg en Grijpskerk), dat volledig in handen is van Shell en ExxonMobil. De Gasunie wil de voorraden vullen tot 82%, wat gelijkstaat aan 115 TWh. Hiervoor zijn ook de opslagen van de NAM nodig, want deze twee opslagen zijn samen goed voor 60% van het totaal. Er moet daarom minimaal 62 TWh in deze twee opslagen worden gepompt. Dit vindt de NAM te veel, omdat er dan minder ruimte in de opslagen is om in te spelen op prijsveranderingen op de markt. Daar wordt gewerkt met termijncontracten: het tijdstip waarop het gas geleverd zal worden, bepaalt de prijs. De NAM heeft dus geen incentive om de opslagen te vullen of gevuld te houden, terwijl dit wel de wens van de Staat is.

Als gevolg daarvan is Energie Beheer Nederland (EBN) ingeschakeld, zodat er aankomende winter voldoende gas is. Hiervoor krijgen zij een miljardenlening van de Staat. Ook de ACM is sinds afgelopen winter bij het conflict betrokken, doordat het de NAM opdracht gaf andere partijen toegang te geven tot de gasopslagen. Ook de organisatie hiervan kwam moeilijk op gang. Het conflict is daarmee nog niet beslecht en de relatie tussen de Staat en NAM lijkt sterk bekoeld.

Energiemix

April was een maand van uitersten: op 13 april was er vrijwel geen zon en wind om elektriciteit op te wekken, terwijl 29 april de boeken in ging als een dag met juist een overvloed aan productie uit zonne- en windenergie. Over de hele maand was de opwek uit hernieuwbare bronnen zo’n 50%. Verder exporteerde Nederland 2,4 TWh aan elektriciteit naar buurlanden, waarvan de helft naar België ging. Nederland importeerde 1,4 TWh aan elektriciteit, vooral vanuit Duitsland.

Stijging in kosten voor emissierechten

Vorige week waren er nauwelijks prijsbewegingen in de contracten voor de emissierechten: het Dec 26-contract bewoog rond de 75 euro/ton. Afgelopen maandag stegen de prijzen ineens. De Europese Commissie publiceerde die dag bijgewerkte referentiewaarden van het emissiehandelssysteem, welke het aantal gratis emissierechten bepalen dat wordt toegekend voor de periode tot en met 2030. De waarden worden elke vijf jaar bijgewerkt. De markt verwachtte dat de Europese Commissie deze referentiewaarden zou gebruiken om de industrie in de EU meer te ondersteunen, maar dat gebeurde maar nauwelijks. Het benchmarkcontract steeg vervolgens naar ruim 77,2 euro/ton.

Vooruitblik

Het Noors onderhoud bereikt aankomende twee weken een piek, met een afname van circa 50 miljoen m³ aardgas per dag. Op woensdag 20 mei is de exportcapaciteit zelfs gehalveerd. Daarna neemt het onderhoud geleidelijk weer af. Halverwege juni is er vervolgens weer wat licht onderhoud gepland. Verder laten de weersvoorspellingen zien dat de rest van deze week koel blijft met weinig zon en wind. Volgende week loopt de temperatuur weer wat op en wordt er meer zon verwacht.

Meld u aan voor de weekvisie

Altijd op de hoogte zijn van de nieuwste ontwikkelingen op de energiemarkt? Iedere week geven onze energie-experts een update van de actuele ontwikkelingen in de energiemarkt.
Aanmelden