Warmtepomp rioolwaterzuivering Utrecht

In de Utrechtse wijk Overvecht ligt de rioolwaterzuivering Utrecht. Op het terrein van de zuivering wordt een nieuwe waterzuiveringsinstallatie gebouwd die het werk van de oude zuivering volledig gaat overnemen. Dagelijks wordt er zo’n 65 miljoen liter afvalwater gezuiverd. Het afvalwater dat de zuivering binnenkomt is relatief warm omdat het gedeeltelijk bestaat uit douchewater, warm kraanwater en water uit vaatwassers en wasmachines. Het gezuiverde afvalwater heeft daardoor zelfs in een koude winter nog een temperatuur van 12 graden en 24 graden in de zomer. Warmte die nu iedere dag wegvloeit. Dit kan beter.

Samenwerking

met Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden

Bedrijven en publieke instellingen spelen beiden een belangrijke rol in het verduurzamen van Nederland. Alleen door samenwerking wordt de energietransitie een succes. Daarom werken Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden en Eneco samen aan de ontwikkeling van de warmtepomp.

Man werkend aan Warmtepomp Rioolwaterzuivering Utrecht | Eneco

‘Door een stuk van ons terrein ter beschikking te stellen voor de realisatie van de warmtepomp, kan Eneco dicht bij de bron een warmtepomp bouwen. Zo gaat zo min mogelijk warmte verloren en kan deze restwarmte nuttig gebruikt worden. Op deze manier zijn we dichter bij een volledig duurzame warmtevoorziening in Utrecht.’

- Constantijn Jansen op de Haar, Hoogheemraad bij De Stichtse Rijnlanden

Het project

Om de warmte uit het gezuiverde afvalwater nuttig te kunnen gebruiken ontwikkelen Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden en Eneco een warmtepomp op het terrein van de rioolwaterzuivering in Utrecht. De warmtepomp haalt de warmte uit het gezuiverde afvalwater. Het afgekoelde restwater wordt afgevoerd naar de Vecht, en warm water met een temperatuur van 75°C wordt aan het warmtenet geleverd. Om de warmtepomp aan te sluiten op het bestaande warmtenet, wordt een nieuwe warmteleiding van 600 meter lang aangelegd. De warmtepomp wordt met een vermogen van 25 MW de grootste van Nederland. Bij ingebruikname in 2021 voorziet de warmtepomp in 10% van de totale warmtevraag van het stadswarmtenet. De warmtepomp is gepland naast het pompgemaal op het terrein van de rioolwaterzuivering. De installatie bestaat uit een warmtepompgebouw en twee buffervaten voor warmteopslag.

Klik op de afbeelding voor grote versie

Hoe werkt een warmtepomp?

Klik op de afbeelding voor grote versie (pdf)

Warmtepompen nemen bij lage temperatuur warmte op die bij hoge temperatuur wordt afgegeven aan het stadswarmtenet. Om dit te bereiken wordt er “extra arbeid” toegevoegd, dat betekent in dit geval elektriciteit. Bij de rioolwaterzuivering in Utrecht wordt warmte uit het gezuiverde afvalwater (dat wordt ook wel effluent genoemd) gehaald. De temperatuur wordt verder verhoogd tot een bruikbaar niveau en vervolgens wordt de warmte afgegeven aan het stadswarmtenet. 2/3 Van de warmte zit in gereinigd afvalwater, daaraan voegen we 1/3 duurzame elektriciteit toe zodat we er warmte van 75 graden van kunnen maken.

In de warmtepomp stroomt een koudemiddel. Met behulp van dit koudemiddel wordt de warmte uit het gezuiverde water onttrokken. Dit koudemiddel verdampt bij lage druk en bijbehorende lage temperatuur. Daardoor kan een warmtepomp bij lage temperaturen ook warmte opnemen. Het koudemiddel haalt warmte uit het gezuiverde water en wordt door het verdampen gasvormig. In een gesloten systeem wordt vervolgens het aanwezige gas rondgepompt en weer in druk verhoogd. Het resultaat is dat het warme gas condenseert bij de hoge temperatuur en de verhoogde druk, waardoor warmte vrij komt. Deze warmte wordt aan het stadswarmtenet afgegeven. Als dit is gebeurd, wordt de druk in de condensor weer verlaagd en wordt het koudemiddel als vloeistof getransporteerd zodat de cyclus opnieuw kan beginnen. Op deze manier wordt deze restwarmte gebruikt om een bijdrage te leveren aan de verduurzaming van de omgeving.

Planning

Wanneer Wat
Eind 2018 Aanvraag vergunning warmtepomp en warmtepompgebouw
mrt-19 Aanvraag vergunning tracé warmteleiding naar hulpwarmtecentrale
mei-19 Vergunning onherroepelijk voor warmtepomp en warmtepompgebouw
mei-19 Vergunning onherroepelijk voor aanleg tracé warmteleiding
Medio 2019 Nieuwbouw rioolwaterzuivering gereed
2020 Sloop oude zuivering
Medio 2020 Start aanleg warmteleiding naar hulpwarmtecentrale
Medio 2020 Start bouw warmtepomp en gebouw
2021 Herinrichtring terrein oude zuivering
Medio 2021 Warmtepomp operationeel

Veelgestelde vragen

Staat uw vraag er niet bij? Stel deze dan per email.
  • Waarom wordt de warmtepomp op het terrein van de rioolwaterzuivering gerealiseerd?

    Door de warmtepomp op het terrein van de rioolwaterzuivering te bouwen, kunnen we dicht bij de bron bouwen. Zo gaat zo min mogelijk warmte verloren en kan deze restwarmte gebruikt worden om een bijdrage te leveren aan de verduurzaming van de omgeving.

  • Krijg ik mijn warmte uit de warmtepomp bij rioolwaterzuivering Utrecht?

    De warmte van de warmtepomp bij de rioolwaterzuivering Utrecht wordt toegevoegd aan het stadswarmtenet, net als de warmte uit de BioWarmte Installatie en de warmte die vrijkomt bij de productie van elektriciteit . Via het ondergronds leidingennet brengen we de warmte naar je huis.

  • Hoe groot is het warmtepompgebouw?

    Het warmtepompgebouw zal ongeveer een oppervlakte van 1.500 m2 hebben, 33 meter x 45 meter, en op het hoogste punt is het gebouw 10 meter hoog. Op het dak worden zonnepanelen geplaatst.

  • Hoe groot is het buffervat?

    De twee buffervaten zullen elk ongeveer 15 meter in diameter zijn en 15 meter hoog. Daarmee zullen ze in totaal ongeveer 4.000-5.000 m3 warm water kunnen opslaan.

  • Wat merk ik van de warmtepomp?

    Als de warmtepomp in gebruik is mer je niets van de warmtepomp. Tijdens de bouw van de warmtepomp worden maatregelen genomen worden om eventuele hinder te voorkomen. De realisatie van deze warmtepomp helpt het stadswarmtenet aardgasvrij te maken. Je merkt daar als stadswarmteklant niets van.

  • Aan welke eisen moet de installatie voldoen?

    De veiligheid voor de omgeving, omwonenden en medewerkers staat voorop. De warmtepomp is een moderne en veilige installatie die voldoet aan alle veiligheidseisen. Dit geldt zowel voor het ontwerp, tijdens operatie als tijdens onderhoudswerkzaamheden.

  • Hoeveel afvalwater wordt er gebruikt?

    Er wordt ongeveer 2.000 m3/uur gezuiverd afvalwater gebruikt.

  • Hoe gaat Eneco de installatie in de gaten houden?

    De warmtepomp wordt continu gemonitord vanuit het Bedrijfsvoeringcentrum aan de Keulsekade. Daarnaast wordt in de warmtepomp gewerkt met een systeem dat ervoor zorgt dat als bijvoorbeeld de elektriciteit uitvalt er automatisch overgeschakeld wordt naar een veilige situatie.

  • Wat doet Eneco met de energiecentrales in Utrecht?

    De energiecentrales aan de Atoomweg en de Keulsekade kunnen door de komst van de warmtepomp minder worden ingezet. Net als de hulpwarmteketels. Het gasverbruik en de uitstoot van deze installaties neemt dus af.

  • Wat doet Eneco met de hulpwarmteketels in Utrecht?

    De energiecentrales aan de Atoomweg en de Keulsekade kunnen door de komst van de warmtepomp minder worden ingezet. Net als de hulpwarmteketels. Het gasverbruik en de uitstoot van deze installaties neemt dus af. De hulpwarmtecentrales hebben met name een functie in tijden van nood, bijvoorbeeld de uitval van een andere centrale. Voor die momenten, en om de warmteleveringszekerheid te waarborgen, blijven hulpwarmtecentrales in het net beschikbaar als back-up.

  • Zijn alle vergunningen al onherroepelijk?

    Nee, de procedures voor het aanvragen van de vergunningen worden in 2019 doorlopen.

  • Een installatie van 25 MW is toch niet voldoende voor de totale warmtevraag in Utrecht?

    Dat klopt. Deze warmtepomp zorgt ervoor dat gemiddeld 10% van de warmtevraag voor Utrecht en Nieuwegein duurzaam is. De overige warmte komt onder andere uit de BioWarmte Installatie Lage Weide. Deze zorgt voor gemiddeld 40% duurzame warmte. De rest komt uit andere bronnen. De gasgestookte elektriciteitscentrale en de hulpwarmteketels zijn na de BWI op dit moment de belangrijkste andere bronnen. Maar rond 2030 is dat vooral warmte uit duurzame bronnen. Dat komt o.a. uit afvalwater, van power-to-heat, (ultra) diepe geothermie, restwarmte uit industrie en/of warmte op basis van zonne-energie.

Feiten en cijfers

  Thermisch vermogen 25 MW
   Gemiddelde productie 400.000 GJ/jaar
   Stadswarmte 10% klimaatneutraal
   Aantal huishoudens 10.000
   CO2-besparing 10.000 – 20.000 ton /jaar

Contact

Rioolwaterzuivering Utrecht


Loevenhoutsedijk 1
3552 XE Utrecht

Contact
Meer weten over dit project? Neem dan contact op met Boudewijn Janse-de Jonge